Αναζήτηση
Αναζήτηση

Γαβαλοχώρι: Περιήγηση με τα Πόδια

Η απόσταση μετ' επιστροφής είναι 2 χιλιόμετρα

γαλαλοχωρίου καμάρα πέτρινος τοίχος
Χτισμένη Καμάρα, Γαβαλοχώρι. Luka Tica, Ίδρυμα Γαβαλοχωρίου
γαλαλοχωρίου καμάρα πέτρινος τοίχος
Χτισμένη Καμάρα, Γαβαλοχώρι. Luka Tica, Ίδρυμα Γαβαλοχωρίου
Κάντε κλικ μία φορά σε μια εικόνα για να ανοίξετε την γκαλερί φωτογραφιών.

Το Γαβαλοχώρι είναι ένα χωριό γεμάτο ζωή και, κατά την επίσκεψή σας εδώ, θα βρείτε πολλά απλά πράγματα που μπορείτε να απολαύσετε— Λόγου χάρη, το πρωί, μπορείτε να επισκεφθείτε τον φούρνο και να αγοράσετε ένα φρεσκοψημένο χωριάτικο καρβέλι ψωμί, να ξυπνήσετε από το κακάρισμα ενός κόκκορα ή τις καμπάνες της εκκλησίας, να γευματίσετε σε μια από τις ταβέρνες του χωριού ή να παρευρεθείτε σε μία εκδήλωση και να απολαύσετε ζωντανή μουσική στο Παλιό Σχολείο. Επίσης, μπορείτε να περιηγηθείτε στις ιστορικές τοποθεσίες του χωριού. Η διαδρομή που περιγράφεται εδώ, καλύπτει μία απόσταση περίπου 2 χιλιομέτρων, ενώ μαζί με τον χρόνο για στάση, παρατήρηση και ανάπαυση, μπορείτε να την ολοκληρώσετε σε περίπου δύο ώρες. Εδώ, θα βρείτε μερικές βασικές πληροφορίες, για καθεμία από τις ιστορικές τοποθεσίες που περιγράφονται παρακάτω, αλλά αν θέλετε να μάθετε περισσότερα, μπορείτε να ανατρέξετε στις επιμέρους σελίδες του ιστότοπου, που είναι αφιερωμένες σε καθένα από αυτά τα σημεία ενδιαφέροντος.

 

Κεντρική πλατεία

Η περιήγηση ξεκινά από την κεντρική πλατεία του χωριού, την πλατεία Γαβαλάδων. Η πλατεία είναι περισσότερο λειτουργική παρά όμορφη, ωστόσο δεν παύει να παραμένει το κέντρο του χωριού. Εδώ γίνονται μεγάλες γιορτές και εκδηλώσεις, ενώ αποτελεί τον άτυπο χώρο συγκέντρωσης των χωριανών.

Το μνημείο, που βρίσκεται στην κεντρική πλατεία, είναι αφιερωμένο στην μνήμη των χωριανών, που σκοτώθηκαν, πολεμώντας σε διάφορες επαναστάσεις και μάχες. Το ένα άγαλμα, που αποτελεί μέρος του μνημείου, αναπαριστά τον Κωνσταντίνο Μαλινό, ο οποίος υπήρξε γνωστός μαχητής, που βοήθησε στην αποτίναξη της τουρκικής κυριαρχίας από το νησί. Το δεύτερο άγαλμα είναι του δικηγόρου, Χαράλαμπου Ι. Παπαδάκη, ο οποίος είχε, επίσης, επαναστατική δράση κατά των Τούρκων την ίδια χρονική περίοδο, ενώ αργότερα ανέλαβε διάφορες πολιτικές θέσεις στην Κρήτη.

Επίσης, στην κεντρική πλατεία υπάρχει μια επιγραφή, που είναι αφιερωμένη στη χειροτεχνία της δαντέλας (κοπανέλι), που ήταν πολύ σημαντική για την ιστορία του Γαβαλοχωρίου. Η επιγραφή αναγράφει δύο μαντινάδες, ένα είδος κρητικού ποιήματος που αποτελείται από δύο σειρές των 15 συλλαβών η καθεμία. Οι μαντινάδες αναφέρουν: «Γαβαλιανή μου κοπελιά, τέχνη μεγάλη θέλει, μα κόπο και υπομονή να πλέκεις κοπανέλι» (Μιχάλης Πιπεράκης) και «Το κοπανέλι από παλιά εις το Γαβαλοχώρι έδινε εισόδημα ζωής σε μάνα και σε κόρη» (Νικόλαος Παγωνάκης).

 

Επιγραφή για την Αντίσταση στην Τουρκοκρατία

Για να συνεχίσετε την περιήγηση, αφήστε την κεντρική πλατεία και ακολουθήστε τον στενό δρόμο, που οδηγεί στο Λαογραφικό Μουσείο (θα δείτε μια πινακίδα που δείχνει προς το Μουσείο). Στη γωνία, στα αριστερά σας, υπάρχει μια επιγραφή στο πλάι ενός κτιρίου, που γράφει: «Εδώ, το 1692, οι Τούρκοι εκρεούργησαν τον αγωνιστή και τροφοδότη του φρουρίου της Σούδας, ηγούμενο της Μονής Κεράς, Γαβαλά Καπετανάκη. Τότε ηκολούθησαν στιγμές φρίκης, φόνοι, λεηλασίες, βιασμοί, αρπαγές» και «Το 1750, εδώ έλαβε μαρτυρικόν θάνατον ο Ζούμας Καλορίζικος, αρνούμενος να αλλαξοπιστήσει, αιωνία η μνήμη των». Και τα δύο αυτά περιστατικά αναφέρονται στις προσπάθειες των Τούρκων να καταστείλουν την οποιαδήποτε αντίσταση στο νησί. Οι δύο άνδρες, που προαναφέρθηκαν, αντιστάθηκαν σθεναρά στην τουρκική κυριαρχία και αρνήθηκαν να εξισλαμιστούν, ως τον θάνατό τους.

 

Ιστορική Γωνιά («Παλιό Καφενείο»)

Απέναντι από την επιγραφή προς τιμήν των δύο ανδρών, που αντιστάθηκαν στην Τουρκοκρατία, βρίσκεται η Ιστορική Γωνία, όπου θα δείτε κάποια αντικείμενα να εκτίθενται μέσα σε έναν περιφραγμένο περίβολο. Μέχρι τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, σε αυτό το σημείο, υπήρχε ένα ολόκληρο κτίριο, που στέγαζε ένα καφενείο. Όταν οι Γερμανοί κατέλαβαν το Γαβαλοχώρι, κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, δεν μπορούσαν να στρίψουν τα οχήματά τους σε αυτό το σημείο. Έτσι, γκρέμισαν δύο από τους τέσσερις κύριους τοίχους του κτιρίου. Μπορείτε ακόμα να δείτε το τούρκικο τζάκι και κάποια άλλα αντικείμενα που υπήρχαν στο καφενείο (όλα τα υπόλοιπα αντικείμενα εκτίθενται τώρα στο Μουσείο). Οι τέσσερις πλάκες που βρίσκονται στον τοίχο, είναι γραμμένες στα αραβικά, και προέρχονται από το τουρκικό νεκροταφείο. Το νεκροταφείο βρισκόταν εκεί που είναι τώρα το παλιό σχολείο. 

Μια πλάκα σε αυτό το σημείο αναγράφει: «Στην μνήμη του ήρωα Ιωάννη Προεστάκη, ανθυπολοχαγού, 1940». Ο Προεστάκης σκοτώθηκε στις μάχες Ελλάδας-Ιταλίας. Στις 28 Οκτωβρίου 1940, τα ιταλικά στρατεύματα επιτέθηκαν στα σύνορα της Ελλάδας με την Αλβανία, όταν ο Έλληνας πρωθυπουργός, Ιωάννης Μεταξάς, αρνήθηκε να επιτρέψει στις δυνάμεις του Ιταλού δικτάτορα, Μπενίτο Μουσολίνι, να εισβάλλουν στο ελληνικό έδαφος και να καταλάβουν διάφορες στρατηγικές θέσεις. Η ημερομηνία αυτή σήμανε την είσοδο της Ελλάδας στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.

 

Πλατεία Πλατανάκι

Συνεχίστε την περιήγηση, και αφήνοντας πίσω την Ιστορική Γωνία, θα δείτε λίγο παρακάτω ένα σύμπλεγμα από παλιά γραφικά κτίρια. Εδώ βρίσκεται η πλατεία Πλατανάκι. «Πλατανάκι» σημαίνει «μικρός πλάτανος» και η πλατεία έχει πάρει αυτό το όνομα, λόγω του συγκεκριμένου δέντρου που υπάρχει στο κέντρο της. Η πλατεία Πλατανάκι, υπήρξε ανέκαθεν τόπος συγκέντρωσης για τους ντόπιους και τους τουρίστες. Κάποτε ήταν το κέντρο της τουρκικής γειτονιάς του Γαβαλοχωρίου και διέθετε έξι καφενεία, μερικά από τα οποία λειτουργούσαν και ως αρτοποιεία ή παντοπωλεία.

Εδώ θα συναντήσετε την ταβέρνα «Αρισμαρί» («αρισμαρί» σημαίνει «δεντρολίβανο» στην κρητική διάλεκτο). Ένα ποτήρι φρεσκοστυμμένη λεμονάδα, γαρνιρισμένη με δυόσμο, είναι ό,τι καλύτερο για τις ζεστές μέρες του καλοκαιριού. Ο παρακείμενος χώρος του «Arismari Art» ανήκει επίσης στην ταβέρνα, και εδώ μπορείτε να αγοράσετε κρασί και διάφορα άλλα τοπικά χειροποίητα προϊόντα.

Μια πλάκα στην πλατεία Πλατανάκι αναφέρει: «Το 1892, ιδρύθηκε εδώ επιτροπή για την αφύπνιση του κρητικού λαού από τον βαθύ ύπνο του, ενάντια στον Οργανικό Νόμο του 1879». Στην προκειμένη περίπτωση, γίνεται αναφορά στο Σύμφωνο της Χαλέπας, συμφωνία που υπεγράφη το 1878, μεταξύ της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και των εκπροσώπων της Κρητικής Επαναστατικής Επιτροπής, η οποία αποτελείτο από κορυφαίες προσωπικότητες της Κρήτης. Το σύμφωνο πήρε το όνομά του από τον τόπο όπου υπογράφηκε, δηλαδή την Χαλέπα, που είναι συνοικία των Χανίων. Η συμφωνία αυτή έγινε, προκειμένου να τερματιστεί η αντίσταση της Κρήτης απέναντι στους Τούρκους, καθιστώντας το νησί ως αυτόνομο κράτος εντός της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Παρείχε μεγάλο βαθμό αυτοδιοίκησης στους Κρήτες, συμπεριλαμβανομένου ότι οι δημόσιες υπηρεσίες θα στελεχώνονταν από ντόπιους Κρητικούς, η ελληνική γλώσσα θα γινόταν η επίσημη γλώσσα των δικαστηρίων κι ένα μέρος των φορολογικών εσόδων, θα παρέμενε στο νησί για τοπική χρήση. Οι Κρήτες θα στελέχωναν την αστυνομία του νησιού, ενώ θα παρεχόταν γενική αμνηστία σε όσους είχαν λάβει μέρος σε εξεγέρσεις κατά των Τούρκων. Αν και η Οθωμανική Αυτοκρατορία απέτυχε σε μεγάλο βαθμό να επιβάλει τις διατάξεις του συμφώνου, οι μουσουλμάνοι κάτοικοι της Κρήτης ήταν ιδιαίτερα αναστατωμένοι, επειδή πίστευαν ότι το σύμφωνο παρέδωσε τη διοίκηση του νησιού στους ντόπιους χριστιανούς. Η σύγκρουση μεταξύ Μουσουλμάνων και Χριστιανών συνεχίστηκε και σε μια προσπάθεια να διατηρηθεί η τάξη, οι οθωμανικές αρχές έστειλαν ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις στην Κρήτη, μεταξύ 1880 και 1896. Η πλάκα, λοιπόν, λειτουργεί ως ανάμνηση εκείνης της συνάντησης, που έγινε στην πλατεία Πλατανάκι, για τον σχεδιασμό και την οργάνωση της κρητικής αντίστασης απέναντι σε αυτές τις δυνάμεις.

 

Λαογραφικό Μουσείο

Λίγα μέτρα μετά την πλατεία Πλατανάκι, θα συναντήσετε στα δεξιά σας, το Λαογραφικό Μουσείο του Γαβαλοχωρίου. Το μουσείο παρουσιάζει τις παραδοσιακές χειροτεχνίες και παραγωγικές δραστηριότητες του Γαβαλοχωρίου, όπως η δαντέλα, η λιθοτεχνία, η ξυλογλυπτική και η αγγειοπλαστική. Στο μουσείο, εκτίθενται ιστορικά αντικείμενα, που κατασκευάστηκαν και χρησιμοποιήθηκαν από κατοίκους του Γαβαλοχωρίου, τα οποία κατόπιν έγιναν δωρεά ή ανασκάφηκαν από κοντινούς αρχαιολογικούς χώρους. Το μουσείο, προσφέρει βασικές ανέσεις για τον κουρασμένο ταξιδιώτη που το επισκέπτεται: Διαθέτει μια ωραία σκιερή αυλή, στην οποία μπορείτε να καθίσετε και να ξεκουραστείτε, καθώς και καθαρή τουαλέτα.

Ανεβαίνοντας στον κεντρικό όροφο του μουσείου, μην παραλείψετε να δείτε το κρεβάτι, που λειτουργούσε και ως πατητήρι για το πάτημα των σταφυλιών. Επίσης, είναι αξιοθαύμαστη η έκθεση υφασμάτων από δαντέλα, καθώς και κάποιων μεταξωτών νυφικών. Στον τελευταίο όροφο, βρίσκεται ένα τεράστιο ξυλόγλυπτο τέμπλο -κυριολεκτικά, ένα εικονοστάσι - που χρησιμοποιείται για να διαχωρίζει τον σηκό από το βωμό. Το περίτεχνο αυτό γλυπτό, με τις γλάστρες, τις ροζέτες, τα στροβιλιζόμενα αμπέλια και τις θρησκευτικές φιγούρες, ήταν σκαλισμένο πάνω σε ξύλο από κυπαρίσσια της περιοχής. Χρονολογείται στις αρχές του 19ου αιώνα, και πιθανότατα αφαιρέθηκε από την εκκλησία των Αγίων Σεργίου και Βάκχου, προκειμένου να μην καταστραφεί από τους Τούρκους.

Αφού ολοκληρώσετε την επίσκεψή σας στο μουσείο, μην παραλείψετε να κάνετε μία στάση και να θαυμάσετε τα ερείπια ενός παλιού ελαιοτριβείου με μεγάλες παραδοσιακές καμάρες, που βρίσκεται ακριβώς δίπλα.

 

Ιερός Ναός Αγίων Σεργίου και Βάκχου

Στη συνέχεια, ακολουθήστε τον κεντρικό δρόμο, ωσότου συναντήσετε στα δεξιά σας την εκκλησία των Αγίων Σεργίου και Βάκχου. Η εκκλησία των Αγίων Σεργίου και Βάκχου είναι ο μεγαλύτερος ναός στο Γαβαλοχώρι, γι' αυτό και τελούνται εκεί οι λειτουργίες στις μεγάλες θρησκευτικές γιορτές, όπως το Πάσχα και τα Χριστούγεννα. Αρχικά, στο ίδιο σημείο υπήρχε η εκκλησία των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, που χτίστηκε μετά την έλευση του Χριστιανισμού στο χωριό. Ωστόσο, το 1908, η αρχική εκκλησία κατεδαφίστηκε, προκειμένου να χτιστεί στην θέση της ο νέος ναός με τους τρεις τρούλους.

Η εκκλησία έχει τρεις τρούλους και, σύμφωνα με την παράδοση, καθένας από αυτούς αφιερώνεται σε έναν άγιο ή σε κάποια σεβαστή θρησκευτική προσωπικότητα. Ο μεσαίος τρούλος είναι αφιερωμένος στους Αγίους Σέργιο και Βάκχο και ο βόρειος τρούλος στους Αγίους Κωνσταντίνο και Ελένη. Ο τρίτος τρούλος δεν αφιερώθηκε ποτέ επίσημα σε κάποιον, αλλά τιμά τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου, όταν ο Αρχάγγελος Γαβριήλ επισκέφτηκε την Μαρία και της ανήγγειλε ότι θα συλλάβει και θα γεννήσει έναν γιο, τον Ιησού, τον υιό του Θεού. 

Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, στον ναό των Αγίων Σεργίου και Βάκχου τελούνται τακτικές εκκλησιαστικές λειτουργίες. Η λειτουργία ξεκινά στις 7:30 το πρωί της Κυριακής και τελειώνει περίπου στις 9:30 ή στις 10:00 Στο εσωτερικό της εκκλησίας μπορείτε να μπείτε μόνο όταν τελείται κάποια λειτουργία ή τελετή σε αυτήν.  

 

Δημοτικό Σχολείο («Παλιό Σχολείο»)

Η επόμενη στάση της περιήγησης είναι το Δημοτικό Σχολείο, που απέχει 200 περίπου μέτρα από την εκκλησία των Αγίων Σεργίου και Βάκχου. Για να φτάσετε εδώ, θα πρέπει να περπατήσετε πέρα από την εκκλησία, και αφού περάσετε το άλσος με τα πεύκα στα δεξιά σας, να ανηφορίσετε τον δρόμο. Αν και δεν του φαίνεται τώρα, αυτό το κτίριο ήταν κάποτε «το στολίδι του Γαβαλοχωρίου», που ολοκληρώθηκε το 1913 και χτίστηκε σε μεγάλο βαθμό από τους κατοίκους του. Οι κάτοικοι του χωριού αναγκάστηκαν να ξαναχτίσουν το σχολείο, μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, διότι σε όλη την περίοδο της Κατοχής χρησιμοποιήθηκε ως στρατώνας από τους Γερμανούς και τους Ιταλούς, που κατέλαβαν την Κρήτη. Πλέον, δεν λειτουργεί ως σχολείο, αλλά οι αίθουσες χρησιμοποιούνται περιστασιακά για συσκέψεις και εκδηλώσεις συγκέντρωσης χρημάτων, καθώς και για την αποθήκευση καρεκλών και άλλου εξοπλισμού για συναυλίες και εορτές του χωριού. 

 

Ενετικά Πηγάδια

Επιστρέψτε στην κεντρική πλατεία και, συνεχίζοντας την περιήγηση, ακολουθήστε τις πινακίδες που σας κατευθύνουν να ανεβείτε τον λόφο προς τα Ενετικά Πηγάδια. Στην κορυφή του λόφου, στρίψτε αριστερά και μετά από λίγα μέτρα θα φτάσετε στο ιστορικό αξιοθέατο. Με μια πρώτη ματιά, δεν φαίνεται να υπάρχει τίποτα ενδιαφέρον εδώ, επειδή τα φρεάτια στο πλάι του δρόμου έχουν καλυφθεί με σκυρόδεμα. Ωστόσο, αν περπατήσετε πέρα από τα τσιμεντένια καπάκια, θα ανακαλύψετε κάποια υπέροχα πηγάδια με πέτρινα δακτυλίδια, που κρατάνε ακόμα νερό. Τέλος, μην παραλείψετε να δείτε την καλοδιατηρημένη ενετική γέφυρα, ακριβώς απέναντι από τα πηγάδια.

Τα πηγάδια αυτά δεν χρησιμοποιήθηκαν ποτέ από τους κατοίκους του Γαβαλοχωρίου για την παροχή πόσιμου νερού, διότι κάθε σπίτι είχε τη δική του στέρνα για τη συλλογή του νερού της βροχής. Ωστόσο, η τοποθεσία παρέμεινε ως ένα σημαντικό σημείο συγκέντρωσης για τους κατοίκους του χωριού, μέχρι το 1969, όταν και κατασκευάστηκε το δημοτικό σύστημα ύδρευσης. Ως τότε, οι ντόπιοι ερχόντουσαν εδώ και πότιζαν τα ζώα τους, ενώ παράλληλα συναντούσαν άλλους χωρικούς και μοιράζονταν τα τελευταία νέα. Επίσης, οι γυναίκες του χωριού έπλεναν τα ρούχα τους σε αυτά τα πηγάδια, ανάβοντας φωτιές, προκειμένου να ζεστάνουν το νερό. Επίσης, μάζευαν τα φύλλα από τα πλατάνια, που ήταν διάσπαρτα παντού, και τα πήγαιναν στο σπίτι για να τα στεγνώσουν και να τα χρησιμοποιήσουν ως γέμιση για τα στρώματα. 

Θα δείτε δύο επιγραφές στα Πηγάδια. Η πρώτη γράφει: «Στων Πηγαδιών τον Πλάτανο εις το Γαβαλοχώρι υπάρχει το φαινόμενο αγκαλιασμένοι κλώνοι». (Μιχ. Πιπεράκης) Πολιτιστικός Σύλλογος Γαβαλοχωρίου Η δεύτερη επιγραφεί αναφέρει: «Γαβαλιανέ μου Πλάτανε απούσαι στα πηγάδια εις τον κορμό σου φαίνονται του χρόνου τα σημάδια». (Νικ. Παγωνάκης), Πολιτιστικός Σύλλογος Γαβαλοχωρίου

 

Προβιομηχανικό Ελαιοτριβείο

Περίπου 500 μέτρα από τα Ενετικά Πηγάδια, βρίσκεται ο επόμενος σταθμός της περιήγησής σας, ένα Προβιομηχανικό Ελαιοτριβείο, του 17 ου αιώνα. Ακολουθώντας τις πινακίδες, θα φτάσετε εύκολα στον χώρο του ελαιοτριβείου, ο οποίος δεν κλείνει ποτέ. Δεν υπάρχει χρέωση εισόδου, ενώ θα βρείτε αναλυτικές πληροφορίες τόσο στα ελληνικά όσο και στα αγγλικά. Εδώ, θα δείτε να απλώνεται μπροστά στα μάτια σας όλη η ιστορία της επεξεργασίας της ελιάς, που αντιπροσωπεύεται από τρεις τύπους ελαιοτριβείων—το παλαιότερο, με μια μόνο μυλόπετρα, ένα πιο σύγχρονο, με τέσσερις μυλόπετρες και το πιο πρόσφατο, που είναι μεταλλικό και χρονολογείται από τα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ου αιώνα.

Στο Γαβαλοχώρι υπήρχαν περίπου 12 ελαιοτριβεία —κάθε γειτονιά είχε ένα ή περισσότερα. Σήμερα, στο Γαβαλοχώρι δεν λειτουργούν πια ελαιοτριβεία.

 

Ιερός Ναός Γεννήσεως της Θεοτόκου και Αγίου Χαράλαμπους

Καθώς βγαίνετε από το ελαιοτριβείο, στρίψτε αριστερά και συνεχίστε την πορεία σας, ωσότου συναντήσετε μία μικρή πλατεία. Σε μία απόσταση περίπου 120 μέτρων, θα δείτε την εκκλησία της Γεννήσεως της Θεοτόκου και την εκκλησία του Αγίου Χαράλαμπου.

Ο Ιερός Ναός Γεννήσεως Θεοτόκου, που οι ντόπιοι αποκαλούν απλά «Παναγία», χτίστηκε το 1628, και είναι ο αρχικός ναός. Βρίσκεται στα δεξιά, όπως βλέπετε την εκκλησία, ενώ ο ναός του Αγίου Χαράλαμπου βρίσκεται στα αριστερά και προστέθηκε αργότερα. Η χρονολογία κατά την οποία προστέθηκε είναι άγνωστη, αλλά πιθανότατα προστέθηκε λόγω του σημαντικού ρόλου που έπαιξε ο Άγιος Χαράλαμπος στην ιστορία του Γαβαλοχωρίου (θεωρείται πολιούχος του Γαβαλοχωρίου). Σύμφωνα με την παράδοση, ο Άγιος Χαράλαμπος σταμάτησε πολλές συμφορές και θεράπευσε πολλές ασθένειες που ξέσπασαν στο Γαβαλοχώρι, παρεμβαίνοντας με διάφορους τρόπους, προκειμένου να κρατήσει τους χωριανούς ασφαλείς.

Στον Ιερό Ναό Γεννήσεως Θεοτόκου, γίνονται οι τακτικές θρησκευτικές λειτουργίες κατά την χειμερινή περίοδο. Η λειτουργία ξεκινά στις 7:30 το πρωί της Κυριακής και τελειώνει περίπου στις 9:30 ή στις 10:00. Η πρόσβαση στο εσωτερικό της εκκλησίας είναι γενικά ελεύθερη. 

 

Ιερός Ναός Αγίας Αικατερίνης

Για να συνεχίσετε την περιήγησή σας και να φτάσετε στην εκκλησία της Αγίας Αικατερίνης, θα πρέπει να επιστρέψετε στην κεντρική πλατεία. Η εκκλησία της Αγίας Αικατερίνης βρίσκεται βόρεια της κεντρικής πλατείας, περίπου 80 μέτρα μετά το «Σούπερ Μάρκετ Φρόνιμος», στην αριστερή πλευρά του δρόμου. Είναι μία από τις παλαιότερες εκκλησίες του Γαβαλοχωρίου, χρονολογείται τουλάχιστον από το 1200 μ.Χ., και έχει ιδιαίτερη σχέση με το χωριό, διότι φέρεται να ανήκε στην οικογένεια Γαβαλά, από την οποία πήρε το όνομά του ολόκληρο το χωριό. Μάλιστα, μέχρι το 1700, όλοι οι ιερείς της εκκλησίας προέρχονταν από την οικογένεια Γαβαλά. Μπορείτε να επισκεφθείτε και να θαυμάσετε το εσωτερικό της εκκλησίας μονάχα τις ημέρες που τελείται κάποια λειτουργία ή τελετή σε αυτήν.

 

Επιστροφή στην Κεντρική Πλατεία

Επιστρέφοντας στην κεντρική πλατεία, μπορείτε να επισκεφθείτε το «Χελιδόνι», ένα κατάστημα, που διαθέτει διάφορα είδη χειροτεχνίας. Επίσης, έχετε τη δυνατότητα να γευματίσετε στην ταβέρνα της Μόνικα ή να πιείτε έναν καφέ ή μια μπύρα στο καφενείο «Ελπίδα». Κατά τη Γερμανική Κατοχή, μεταξύ 1941 και 1945, το συγκεκριμένο κτίριο λειτούργησε ως λέσχη Γερμανών αξιωματικών. Αν μπείτε μέσα, θα μπορέσετε να δείτε μεγάλους πίνακες, που απεικονίζουν σκηνές από τη Γερμανία, ζωγραφισμένους από έναν Γερμανό στρατιώτη.

Το Γαβαλοχώρι είναι ένα χωριό γεμάτο ζωή και, κατά την επίσκεψή σας εδώ, θα βρείτε πολλά απλά πράγματα που μπορείτε να απολαύσετε— Λόγου χάρη, το πρωί, μπορείτε να επισκεφθείτε τον φούρνο και να αγοράσετε ένα φρεσκοψημένο χωριάτικο καρβέλι ψωμί, να ξυπνήσετε από το κακάρισμα ενός κόκκορα ή τις καμπάνες της εκκλησίας, να γευματίσετε σε μια από τις ταβέρνες του χωριού ή να παρευρεθείτε σε μία εκδήλωση και να απολαύσετε ζωντανή μουσική στο Παλιό Σχολείο. Επίσης, μπορείτε να περιηγηθείτε στις ιστορικές τοποθεσίες του χωριού. Η διαδρομή που περιγράφεται εδώ, καλύπτει μία απόσταση περίπου 2 χιλιομέτρων, ενώ μαζί με τον χρόνο για στάση, παρατήρηση και ανάπαυση, μπορείτε να την ολοκληρώσετε σε περίπου δύο ώρες. Εδώ, θα βρείτε μερικές βασικές πληροφορίες, για καθεμία από τις ιστορικές τοποθεσίες που περιγράφονται παρακάτω, αλλά αν θέλετε να μάθετε περισσότερα, μπορείτε να ανατρέξετε στις επιμέρους σελίδες του ιστότοπου, που είναι αφιερωμένες σε καθένα από αυτά τα σημεία ενδιαφέροντος.

 

Κεντρική πλατεία

Η περιήγηση ξεκινά από την κεντρική πλατεία του χωριού, την πλατεία Γαβαλάδων. Η πλατεία είναι περισσότερο λειτουργική παρά όμορφη, ωστόσο δεν παύει να παραμένει το κέντρο του χωριού. Εδώ γίνονται μεγάλες γιορτές και εκδηλώσεις, ενώ αποτελεί τον άτυπο χώρο συγκέντρωσης των χωριανών.

Το μνημείο, που βρίσκεται στην κεντρική πλατεία, είναι αφιερωμένο στην μνήμη των χωριανών, που σκοτώθηκαν, πολεμώντας σε διάφορες επαναστάσεις και μάχες. Το ένα άγαλμα, που αποτελεί μέρος του μνημείου, αναπαριστά τον Κωνσταντίνο Μαλινό, ο οποίος υπήρξε γνωστός μαχητής, που βοήθησε στην αποτίναξη της τουρκικής κυριαρχίας από το νησί. Το δεύτερο άγαλμα είναι του δικηγόρου, Χαράλαμπου Ι. Παπαδάκη, ο οποίος είχε, επίσης, επαναστατική δράση κατά των Τούρκων την ίδια χρονική περίοδο, ενώ αργότερα ανέλαβε διάφορες πολιτικές θέσεις στην Κρήτη.

Επίσης, στην κεντρική πλατεία υπάρχει μια επιγραφή, που είναι αφιερωμένη στη χειροτεχνία της δαντέλας (κοπανέλι), που ήταν πολύ σημαντική για την ιστορία του Γαβαλοχωρίου. Η επιγραφή αναγράφει δύο μαντινάδες, ένα είδος κρητικού ποιήματος που αποτελείται από δύο σειρές των 15 συλλαβών η καθεμία. Οι μαντινάδες αναφέρουν: «Γαβαλιανή μου κοπελιά, τέχνη μεγάλη θέλει, μα κόπο και υπομονή να πλέκεις κοπανέλι» (Μιχάλης Πιπεράκης) και «Το κοπανέλι από παλιά εις το Γαβαλοχώρι έδινε εισόδημα ζωής σε μάνα και σε κόρη» (Νικόλαος Παγωνάκης).

 

Επιγραφή για την Αντίσταση στην Τουρκοκρατία

Για να συνεχίσετε την περιήγηση, αφήστε την κεντρική πλατεία και ακολουθήστε τον στενό δρόμο, που οδηγεί στο Λαογραφικό Μουσείο (θα δείτε μια πινακίδα που δείχνει προς το Μουσείο). Στη γωνία, στα αριστερά σας, υπάρχει μια επιγραφή στο πλάι ενός κτιρίου, που γράφει: «Εδώ, το 1692, οι Τούρκοι εκρεούργησαν τον αγωνιστή και τροφοδότη του φρουρίου της Σούδας, ηγούμενο της Μονής Κεράς, Γαβαλά Καπετανάκη. Τότε ηκολούθησαν στιγμές φρίκης, φόνοι, λεηλασίες, βιασμοί, αρπαγές» και «Το 1750, εδώ έλαβε μαρτυρικόν θάνατον ο Ζούμας Καλορίζικος, αρνούμενος να αλλαξοπιστήσει, αιωνία η μνήμη των». Και τα δύο αυτά περιστατικά αναφέρονται στις προσπάθειες των Τούρκων να καταστείλουν την οποιαδήποτε αντίσταση στο νησί. Οι δύο άνδρες, που προαναφέρθηκαν, αντιστάθηκαν σθεναρά στην τουρκική κυριαρχία και αρνήθηκαν να εξισλαμιστούν, ως τον θάνατό τους.

 

Ιστορική Γωνιά («Παλιό Καφενείο»)

Απέναντι από την επιγραφή προς τιμήν των δύο ανδρών, που αντιστάθηκαν στην Τουρκοκρατία, βρίσκεται η Ιστορική Γωνία, όπου θα δείτε κάποια αντικείμενα να εκτίθενται μέσα σε έναν περιφραγμένο περίβολο. Μέχρι τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, σε αυτό το σημείο, υπήρχε ένα ολόκληρο κτίριο, που στέγαζε ένα καφενείο. Όταν οι Γερμανοί κατέλαβαν το Γαβαλοχώρι, κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, δεν μπορούσαν να στρίψουν τα οχήματά τους σε αυτό το σημείο. Έτσι, γκρέμισαν δύο από τους τέσσερις κύριους τοίχους του κτιρίου. Μπορείτε ακόμα να δείτε το τούρκικο τζάκι και κάποια άλλα αντικείμενα που υπήρχαν στο καφενείο (όλα τα υπόλοιπα αντικείμενα εκτίθενται τώρα στο Μουσείο). Οι τέσσερις πλάκες που βρίσκονται στον τοίχο, είναι γραμμένες στα αραβικά, και προέρχονται από το τουρκικό νεκροταφείο. Το νεκροταφείο βρισκόταν εκεί που είναι τώρα το παλιό σχολείο. 

Μια πλάκα σε αυτό το σημείο αναγράφει: «Στην μνήμη του ήρωα Ιωάννη Προεστάκη, ανθυπολοχαγού, 1940». Ο Προεστάκης σκοτώθηκε στις μάχες Ελλάδας-Ιταλίας. Στις 28 Οκτωβρίου 1940, τα ιταλικά στρατεύματα επιτέθηκαν στα σύνορα της Ελλάδας με την Αλβανία, όταν ο Έλληνας πρωθυπουργός, Ιωάννης Μεταξάς, αρνήθηκε να επιτρέψει στις δυνάμεις του Ιταλού δικτάτορα, Μπενίτο Μουσολίνι, να εισβάλλουν στο ελληνικό έδαφος και να καταλάβουν διάφορες στρατηγικές θέσεις. Η ημερομηνία αυτή σήμανε την είσοδο της Ελλάδας στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.

 

Πλατεία Πλατανάκι

Συνεχίστε την περιήγηση, και αφήνοντας πίσω την Ιστορική Γωνία, θα δείτε λίγο παρακάτω ένα σύμπλεγμα από παλιά γραφικά κτίρια. Εδώ βρίσκεται η πλατεία Πλατανάκι. «Πλατανάκι» σημαίνει «μικρός πλάτανος» και η πλατεία έχει πάρει αυτό το όνομα, λόγω του συγκεκριμένου δέντρου που υπάρχει στο κέντρο της. Η πλατεία Πλατανάκι, υπήρξε ανέκαθεν τόπος συγκέντρωσης για τους ντόπιους και τους τουρίστες. Κάποτε ήταν το κέντρο της τουρκικής γειτονιάς του Γαβαλοχωρίου και διέθετε έξι καφενεία, μερικά από τα οποία λειτουργούσαν και ως αρτοποιεία ή παντοπωλεία.

Εδώ θα συναντήσετε την ταβέρνα «Αρισμαρί» («αρισμαρί» σημαίνει «δεντρολίβανο» στην κρητική διάλεκτο). Ένα ποτήρι φρεσκοστυμμένη λεμονάδα, γαρνιρισμένη με δυόσμο, είναι ό,τι καλύτερο για τις ζεστές μέρες του καλοκαιριού. Ο παρακείμενος χώρος του «Arismari Art» ανήκει επίσης στην ταβέρνα, και εδώ μπορείτε να αγοράσετε κρασί και διάφορα άλλα τοπικά χειροποίητα προϊόντα.

Μια πλάκα στην πλατεία Πλατανάκι αναφέρει: «Το 1892, ιδρύθηκε εδώ επιτροπή για την αφύπνιση του κρητικού λαού από τον βαθύ ύπνο του, ενάντια στον Οργανικό Νόμο του 1879». Στην προκειμένη περίπτωση, γίνεται αναφορά στο Σύμφωνο της Χαλέπας, συμφωνία που υπεγράφη το 1878, μεταξύ της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και των εκπροσώπων της Κρητικής Επαναστατικής Επιτροπής, η οποία αποτελείτο από κορυφαίες προσωπικότητες της Κρήτης. Το σύμφωνο πήρε το όνομά του από τον τόπο όπου υπογράφηκε, δηλαδή την Χαλέπα, που είναι συνοικία των Χανίων. Η συμφωνία αυτή έγινε, προκειμένου να τερματιστεί η αντίσταση της Κρήτης απέναντι στους Τούρκους, καθιστώντας το νησί ως αυτόνομο κράτος εντός της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Παρείχε μεγάλο βαθμό αυτοδιοίκησης στους Κρήτες, συμπεριλαμβανομένου ότι οι δημόσιες υπηρεσίες θα στελεχώνονταν από ντόπιους Κρητικούς, η ελληνική γλώσσα θα γινόταν η επίσημη γλώσσα των δικαστηρίων κι ένα μέρος των φορολογικών εσόδων, θα παρέμενε στο νησί για τοπική χρήση. Οι Κρήτες θα στελέχωναν την αστυνομία του νησιού, ενώ θα παρεχόταν γενική αμνηστία σε όσους είχαν λάβει μέρος σε εξεγέρσεις κατά των Τούρκων. Αν και η Οθωμανική Αυτοκρατορία απέτυχε σε μεγάλο βαθμό να επιβάλει τις διατάξεις του συμφώνου, οι μουσουλμάνοι κάτοικοι της Κρήτης ήταν ιδιαίτερα αναστατωμένοι, επειδή πίστευαν ότι το σύμφωνο παρέδωσε τη διοίκηση του νησιού στους ντόπιους χριστιανούς. Η σύγκρουση μεταξύ Μουσουλμάνων και Χριστιανών συνεχίστηκε και σε μια προσπάθεια να διατηρηθεί η τάξη, οι οθωμανικές αρχές έστειλαν ισχυρές στρατιωτικές δυνάμεις στην Κρήτη, μεταξύ 1880 και 1896. Η πλάκα, λοιπόν, λειτουργεί ως ανάμνηση εκείνης της συνάντησης, που έγινε στην πλατεία Πλατανάκι, για τον σχεδιασμό και την οργάνωση της κρητικής αντίστασης απέναντι σε αυτές τις δυνάμεις.

 

Λαογραφικό Μουσείο

Λίγα μέτρα μετά την πλατεία Πλατανάκι, θα συναντήσετε στα δεξιά σας, το Λαογραφικό Μουσείο του Γαβαλοχωρίου. Το μουσείο παρουσιάζει τις παραδοσιακές χειροτεχνίες και παραγωγικές δραστηριότητες του Γαβαλοχωρίου, όπως η δαντέλα, η λιθοτεχνία, η ξυλογλυπτική και η αγγειοπλαστική. Στο μουσείο, εκτίθενται ιστορικά αντικείμενα, που κατασκευάστηκαν και χρησιμοποιήθηκαν από κατοίκους του Γαβαλοχωρίου, τα οποία κατόπιν έγιναν δωρεά ή ανασκάφηκαν από κοντινούς αρχαιολογικούς χώρους. Το μουσείο, προσφέρει βασικές ανέσεις για τον κουρασμένο ταξιδιώτη που το επισκέπτεται: Διαθέτει μια ωραία σκιερή αυλή, στην οποία μπορείτε να καθίσετε και να ξεκουραστείτε, καθώς και καθαρή τουαλέτα.

Ανεβαίνοντας στον κεντρικό όροφο του μουσείου, μην παραλείψετε να δείτε το κρεβάτι, που λειτουργούσε και ως πατητήρι για το πάτημα των σταφυλιών. Επίσης, είναι αξιοθαύμαστη η έκθεση υφασμάτων από δαντέλα, καθώς και κάποιων μεταξωτών νυφικών. Στον τελευταίο όροφο, βρίσκεται ένα τεράστιο ξυλόγλυπτο τέμπλο -κυριολεκτικά, ένα εικονοστάσι - που χρησιμοποιείται για να διαχωρίζει τον σηκό από το βωμό. Το περίτεχνο αυτό γλυπτό, με τις γλάστρες, τις ροζέτες, τα στροβιλιζόμενα αμπέλια και τις θρησκευτικές φιγούρες, ήταν σκαλισμένο πάνω σε ξύλο από κυπαρίσσια της περιοχής. Χρονολογείται στις αρχές του 19ου αιώνα, και πιθανότατα αφαιρέθηκε από την εκκλησία των Αγίων Σεργίου και Βάκχου, προκειμένου να μην καταστραφεί από τους Τούρκους.

Αφού ολοκληρώσετε την επίσκεψή σας στο μουσείο, μην παραλείψετε να κάνετε μία στάση και να θαυμάσετε τα ερείπια ενός παλιού ελαιοτριβείου με μεγάλες παραδοσιακές καμάρες, που βρίσκεται ακριβώς δίπλα.

 

Ιερός Ναός Αγίων Σεργίου και Βάκχου

Στη συνέχεια, ακολουθήστε τον κεντρικό δρόμο, ωσότου συναντήσετε στα δεξιά σας την εκκλησία των Αγίων Σεργίου και Βάκχου. Η εκκλησία των Αγίων Σεργίου και Βάκχου είναι ο μεγαλύτερος ναός στο Γαβαλοχώρι, γι' αυτό και τελούνται εκεί οι λειτουργίες στις μεγάλες θρησκευτικές γιορτές, όπως το Πάσχα και τα Χριστούγεννα. Αρχικά, στο ίδιο σημείο υπήρχε η εκκλησία των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, που χτίστηκε μετά την έλευση του Χριστιανισμού στο χωριό. Ωστόσο, το 1908, η αρχική εκκλησία κατεδαφίστηκε, προκειμένου να χτιστεί στην θέση της ο νέος ναός με τους τρεις τρούλους.

Η εκκλησία έχει τρεις τρούλους και, σύμφωνα με την παράδοση, καθένας από αυτούς αφιερώνεται σε έναν άγιο ή σε κάποια σεβαστή θρησκευτική προσωπικότητα. Ο μεσαίος τρούλος είναι αφιερωμένος στους Αγίους Σέργιο και Βάκχο και ο βόρειος τρούλος στους Αγίους Κωνσταντίνο και Ελένη. Ο τρίτος τρούλος δεν αφιερώθηκε ποτέ επίσημα σε κάποιον, αλλά τιμά τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου, όταν ο Αρχάγγελος Γαβριήλ επισκέφτηκε την Μαρία και της ανήγγειλε ότι θα συλλάβει και θα γεννήσει έναν γιο, τον Ιησού, τον υιό του Θεού. 

Κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, στον ναό των Αγίων Σεργίου και Βάκχου τελούνται τακτικές εκκλησιαστικές λειτουργίες. Η λειτουργία ξεκινά στις 7:30 το πρωί της Κυριακής και τελειώνει περίπου στις 9:30 ή στις 10:00 Στο εσωτερικό της εκκλησίας μπορείτε να μπείτε μόνο όταν τελείται κάποια λειτουργία ή τελετή σε αυτήν.  

 

Δημοτικό Σχολείο («Παλιό Σχολείο»)

Η επόμενη στάση της περιήγησης είναι το Δημοτικό Σχολείο, που απέχει 200 περίπου μέτρα από την εκκλησία των Αγίων Σεργίου και Βάκχου. Για να φτάσετε εδώ, θα πρέπει να περπατήσετε πέρα από την εκκλησία, και αφού περάσετε το άλσος με τα πεύκα στα δεξιά σας, να ανηφορίσετε τον δρόμο. Αν και δεν του φαίνεται τώρα, αυτό το κτίριο ήταν κάποτε «το στολίδι του Γαβαλοχωρίου», που ολοκληρώθηκε το 1913 και χτίστηκε σε μεγάλο βαθμό από τους κατοίκους του. Οι κάτοικοι του χωριού αναγκάστηκαν να ξαναχτίσουν το σχολείο, μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, διότι σε όλη την περίοδο της Κατοχής χρησιμοποιήθηκε ως στρατώνας από τους Γερμανούς και τους Ιταλούς, που κατέλαβαν την Κρήτη. Πλέον, δεν λειτουργεί ως σχολείο, αλλά οι αίθουσες χρησιμοποιούνται περιστασιακά για συσκέψεις και εκδηλώσεις συγκέντρωσης χρημάτων, καθώς και για την αποθήκευση καρεκλών και άλλου εξοπλισμού για συναυλίες και εορτές του χωριού. 

 

Ενετικά Πηγάδια

Επιστρέψτε στην κεντρική πλατεία και, συνεχίζοντας την περιήγηση, ακολουθήστε τις πινακίδες που σας κατευθύνουν να ανεβείτε τον λόφο προς τα Ενετικά Πηγάδια. Στην κορυφή του λόφου, στρίψτε αριστερά και μετά από λίγα μέτρα θα φτάσετε στο ιστορικό αξιοθέατο. Με μια πρώτη ματιά, δεν φαίνεται να υπάρχει τίποτα ενδιαφέρον εδώ, επειδή τα φρεάτια στο πλάι του δρόμου έχουν καλυφθεί με σκυρόδεμα. Ωστόσο, αν περπατήσετε πέρα από τα τσιμεντένια καπάκια, θα ανακαλύψετε κάποια υπέροχα πηγάδια με πέτρινα δακτυλίδια, που κρατάνε ακόμα νερό. Τέλος, μην παραλείψετε να δείτε την καλοδιατηρημένη ενετική γέφυρα, ακριβώς απέναντι από τα πηγάδια.

Τα πηγάδια αυτά δεν χρησιμοποιήθηκαν ποτέ από τους κατοίκους του Γαβαλοχωρίου για την παροχή πόσιμου νερού, διότι κάθε σπίτι είχε τη δική του στέρνα για τη συλλογή του νερού της βροχής. Ωστόσο, η τοποθεσία παρέμεινε ως ένα σημαντικό σημείο συγκέντρωσης για τους κατοίκους του χωριού, μέχρι το 1969, όταν και κατασκευάστηκε το δημοτικό σύστημα ύδρευσης. Ως τότε, οι ντόπιοι ερχόντουσαν εδώ και πότιζαν τα ζώα τους, ενώ παράλληλα συναντούσαν άλλους χωρικούς και μοιράζονταν τα τελευταία νέα. Επίσης, οι γυναίκες του χωριού έπλεναν τα ρούχα τους σε αυτά τα πηγάδια, ανάβοντας φωτιές, προκειμένου να ζεστάνουν το νερό. Επίσης, μάζευαν τα φύλλα από τα πλατάνια, που ήταν διάσπαρτα παντού, και τα πήγαιναν στο σπίτι για να τα στεγνώσουν και να τα χρησιμοποιήσουν ως γέμιση για τα στρώματα. 

Θα δείτε δύο επιγραφές στα Πηγάδια. Η πρώτη γράφει: «Στων Πηγαδιών τον Πλάτανο εις το Γαβαλοχώρι υπάρχει το φαινόμενο αγκαλιασμένοι κλώνοι». (Μιχ. Πιπεράκης) Πολιτιστικός Σύλλογος Γαβαλοχωρίου Η δεύτερη επιγραφεί αναφέρει: «Γαβαλιανέ μου Πλάτανε απούσαι στα πηγάδια εις τον κορμό σου φαίνονται του χρόνου τα σημάδια». (Νικ. Παγωνάκης), Πολιτιστικός Σύλλογος Γαβαλοχωρίου

 

Προβιομηχανικό Ελαιοτριβείο

Περίπου 500 μέτρα από τα Ενετικά Πηγάδια, βρίσκεται ο επόμενος σταθμός της περιήγησής σας, ένα Προβιομηχανικό Ελαιοτριβείο, του 17 ου αιώνα. Ακολουθώντας τις πινακίδες, θα φτάσετε εύκολα στον χώρο του ελαιοτριβείου, ο οποίος δεν κλείνει ποτέ. Δεν υπάρχει χρέωση εισόδου, ενώ θα βρείτε αναλυτικές πληροφορίες τόσο στα ελληνικά όσο και στα αγγλικά. Εδώ, θα δείτε να απλώνεται μπροστά στα μάτια σας όλη η ιστορία της επεξεργασίας της ελιάς, που αντιπροσωπεύεται από τρεις τύπους ελαιοτριβείων—το παλαιότερο, με μια μόνο μυλόπετρα, ένα πιο σύγχρονο, με τέσσερις μυλόπετρες και το πιο πρόσφατο, που είναι μεταλλικό και χρονολογείται από τα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ου αιώνα.

Στο Γαβαλοχώρι υπήρχαν περίπου 12 ελαιοτριβεία —κάθε γειτονιά είχε ένα ή περισσότερα. Σήμερα, στο Γαβαλοχώρι δεν λειτουργούν πια ελαιοτριβεία.

 

Ιερός Ναός Γεννήσεως της Θεοτόκου και Αγίου Χαράλαμπους

Καθώς βγαίνετε από το ελαιοτριβείο, στρίψτε αριστερά και συνεχίστε την πορεία σας, ωσότου συναντήσετε μία μικρή πλατεία. Σε μία απόσταση περίπου 120 μέτρων, θα δείτε την εκκλησία της Γεννήσεως της Θεοτόκου και την εκκλησία του Αγίου Χαράλαμπου.

Ο Ιερός Ναός Γεννήσεως Θεοτόκου, που οι ντόπιοι αποκαλούν απλά «Παναγία», χτίστηκε το 1628, και είναι ο αρχικός ναός. Βρίσκεται στα δεξιά, όπως βλέπετε την εκκλησία, ενώ ο ναός του Αγίου Χαράλαμπου βρίσκεται στα αριστερά και προστέθηκε αργότερα. Η χρονολογία κατά την οποία προστέθηκε είναι άγνωστη, αλλά πιθανότατα προστέθηκε λόγω του σημαντικού ρόλου που έπαιξε ο Άγιος Χαράλαμπος στην ιστορία του Γαβαλοχωρίου (θεωρείται πολιούχος του Γαβαλοχωρίου). Σύμφωνα με την παράδοση, ο Άγιος Χαράλαμπος σταμάτησε πολλές συμφορές και θεράπευσε πολλές ασθένειες που ξέσπασαν στο Γαβαλοχώρι, παρεμβαίνοντας με διάφορους τρόπους, προκειμένου να κρατήσει τους χωριανούς ασφαλείς.

Στον Ιερό Ναό Γεννήσεως Θεοτόκου, γίνονται οι τακτικές θρησκευτικές λειτουργίες κατά την χειμερινή περίοδο. Η λειτουργία ξεκινά στις 7:30 το πρωί της Κυριακής και τελειώνει περίπου στις 9:30 ή στις 10:00. Η πρόσβαση στο εσωτερικό της εκκλησίας είναι γενικά ελεύθερη. 

 

Ιερός Ναός Αγίας Αικατερίνης

Για να συνεχίσετε την περιήγησή σας και να φτάσετε στην εκκλησία της Αγίας Αικατερίνης, θα πρέπει να επιστρέψετε στην κεντρική πλατεία. Η εκκλησία της Αγίας Αικατερίνης βρίσκεται βόρεια της κεντρικής πλατείας, περίπου 80 μέτρα μετά το «Σούπερ Μάρκετ Φρόνιμος», στην αριστερή πλευρά του δρόμου. Είναι μία από τις παλαιότερες εκκλησίες του Γαβαλοχωρίου, χρονολογείται τουλάχιστον από το 1200 μ.Χ., και έχει ιδιαίτερη σχέση με το χωριό, διότι φέρεται να ανήκε στην οικογένεια Γαβαλά, από την οποία πήρε το όνομά του ολόκληρο το χωριό. Μάλιστα, μέχρι το 1700, όλοι οι ιερείς της εκκλησίας προέρχονταν από την οικογένεια Γαβαλά. Μπορείτε να επισκεφθείτε και να θαυμάσετε το εσωτερικό της εκκλησίας μονάχα τις ημέρες που τελείται κάποια λειτουργία ή τελετή σε αυτήν.

 

Επιστροφή στην Κεντρική Πλατεία

Επιστρέφοντας στην κεντρική πλατεία, μπορείτε να επισκεφθείτε το «Χελιδόνι», ένα κατάστημα, που διαθέτει διάφορα είδη χειροτεχνίας. Επίσης, έχετε τη δυνατότητα να γευματίσετε στην ταβέρνα της Μόνικα ή να πιείτε έναν καφέ ή μια μπύρα στο καφενείο «Ελπίδα». Κατά τη Γερμανική Κατοχή, μεταξύ 1941 και 1945, το συγκεκριμένο κτίριο λειτούργησε ως λέσχη Γερμανών αξιωματικών. Αν μπείτε μέσα, θα μπορέσετε να δείτε μεγάλους πίνακες, που απεικονίζουν σκηνές από τη Γερμανία, ζωγραφισμένους από έναν Γερμανό στρατιώτη.

Εξερευνήστε παρόμοια Αξιοθέατα & Δραστηριότητες
Πεζοπορία στην εκκλησία του Αγίου Ιωάννη στα Δουλιανά

Πεζοπορία στην εκκλησία του Αγίου Ιωάννη στα Δουλιανά

Η απόσταση μετ' επιστροφής είναι 5χλμ
Ενετικά Πηγάδια

Ενετικά Πηγάδια

600 μέτρα από την κεντρική πλατεία
Γαβαλοχώρι
Περπατήστε στον Βάμο

Περπατήστε στον Βάμο

Η απόσταση μετ' επιστροφής είναι 7χλμ
Πλατεία Γαβαλάδων Κεντρική Πλατεία Γαβαλοχωρίου

Πλατεία Γαβαλάδων (“Πλατεία”)

Στο κέντρο του χωριού
Γαβαλοχώρι
Ιστορική Γωνιά Γαβαλοχωρίου

Ιστορική Γωνιά («Παλιό Καφενείο»)

Στο κέντρο του χωριού
Γαβαλοχώρι
Πεζοπορία στην Εκκλησία του Αγίου Ιωάννη στο Γαβαλοχώρι

Πεζοπορία στην Εκκλησία του Αγίου Ιωάννη στο Γαβαλοχώρι

Η απόσταση μετ' επιστροφής είναι 1,6χλμ
Προβιομηχανικό Ελαιοτριβείο Γαβαλοχωρίου

Προβιομηχανικό Ελαιοτριβείο

200 μέτρα από την κεντρική πλατεία
Γαβαλοχώρι
Γαβαλοχώρι: Περιήγηση με τα Πόδια

Δημοτικό Σχολείο («Παλιό Σχολείο»)

400 μέτρα από την κεντρική πλατεία
Γαβαλοχώρι
Περπατήστε στην εκκλησία του Αγίου Αντωνίου

Περπατήστε στην εκκλησία του Αγίου Αντωνίου

Η απόσταση μετ' επιστροφής είναι 2,6χλμ
Χρησιμοποιούμε cookies για να εξατομικεύσουμε περιεχόμενο και διαφημίσεις, να παρέχουμε λειτουργίες κοινωνικών μέσων και να αναλύουμε την επισκεψιμότητά μας. Μοιραζόμαστε επίσης πληροφορίες σχετικά με τη χρήση του ιστότοπού μας με τους συνεργάτες μας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τη διαφήμιση και την ανάλυση. Δείτε περισσότερα
Ρυθμίσεις cookies
Αποδέχομαι
Πτώση
Πολιτική Απορρήτου & Cookies
Πολιτική Απορρήτου & Cookies
Όνομα cookie Ενεργός
  1. Πληροφορίες που Συλλέγονται και οι Χρήσεις τους: Όταν επισκέπτεστε αυτόν τον ιστότοπο, ενδέχεται να συλλέξουμε τις προσωπικές πληροφορίες που μας δίνετε, όπως το όνομα και τη διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου σας. Ενδέχεται να σας στείλουμε email σχετικά με τον ιστότοπό μας και σχετικές πληροφορίες για το χωριό Γαβαλοχώρι. Μπορεί επίσης να χρησιμοποιήσουμε το email σας για να σας ρωτήσουμε σχετικά με τη χρήση του ιστοτόπου ή για να ρωτήσουμε τη γνώμη σας.
  2. Λήψη συγκατάθεσης: Όταν μας παρέχετε προσωπικές πληροφορίες, υπονοείτε ότι συναινείτε στη συλλογή και χρήση τους μόνο για αυτόν τον συγκεκριμένο σκοπό. Εάν ζητήσουμε τα προσωπικά σας στοιχεία για δευτερεύοντα λόγο, όπως το μάρκετινγκ, είτε θα ζητήσουμε απευθείας τη ρητή συγκατάθεσή σας είτε θα σας δώσουμε την ευκαιρία να αρνηθείτε.
  3. Ανάκληση συγκατάθεσης: Αφού επιλέξετε να συμμετέχετε, εάν αλλάξετε γνώμη, μπορείτε να αποσύρετε τη συγκατάθεσή σας στο να επικοινωνούμε μαζί σας ή στη συνέχιση της συλλογής, χρήσης ή αποκάλυψης των πληροφοριών σας ανά πάσα στιγμή, επικοινωνώντας μαζί μας στο AnthonyRadich45@gmail.com ή στέλνοντάς μας έγγραφη επικοινωνία στην ταχυδρομική διεύθυνση: 1788 Glencoe Street, Denver, Colorado 80220, USA.
  4. Κοινοποίηση: Ενδέχεται να κοινοποιήσουμε τα προσωπικά σας στοιχεία εάν απαιτείται από το νόμο να το πράξουμε ή εάν παραβιάσετε τους Όρους & Προϋποθέσεις
  5. Τοποθεσία Δεδομένων: Τα δεδομένα σας αποθηκεύονται μέσω του συστήματος αποθήκευσης δεδομένων του Ιδρύματος Foss-Radich για το Γαβαλοχώρι. Τα δεδομένα αποθηκεύονται σε έναν ασφαλή διακομιστή πίσω από ένα τείχος προστασίας.
  6. Διαδικασία πληρωμής: Εάν κάνετε μια αγορά στον ιστότοπό μας, χρησιμοποιούμε επεξεργαστή πληρωμής τρίτου μέρους. Οι πληρωμές κρυπτογραφούνται μέσω του Προτύπου Ασφάλειας Δεδομένων Βιομηχανικής Κάρτας Πληρωμών (PCI-DSS). Τα δεδομένα της συναλλαγής αγοράς σας αποθηκεύονται μόνο για όσο διάστημα είναι απαραίτητο για την ολοκλήρωση της συναλλαγής. Όλες οι πύλες άμεσων πληρωμών συμμορφώνονται με τα πρότυπα που ορίζει το PCI-DSS, όπως διαχειρίζεται το Συμβούλιο Προτύπων Ασφαλείας PCI, το οποίο αποτελεί κοινή προσπάθεια επωνυμιών όπως η Visa, η MasterCard, η American Express και η Discover. Οι απαιτήσεις PCI-DSS συμβάλλουν στη διασφάλιση του ασφαλούς χειρισμού των πληροφοριών πιστωτικών καρτών από τον Ιστότοπό μας.
  7. Υπηρεσίες τρίτων: Γενικά, οι τρίτοι πάροχοι που χρησιμοποιούμε θα συλλέγουν, θα χρησιμοποιούν και θα κοινοποιούν τις πληροφορίες σας μόνο στον βαθμό που είναι απαραίτητος για να τους επιτρέψουν να παρέχουν τις υπηρεσίες που μας παρέχουν. Ωστόσο, ορισμένοι τρίτοι πάροχοι υπηρεσιών, όπως πύλες πληρωμών και άλλοι επεξεργαστές συναλλαγών πληρωμών, έχουν τις δικές τους πολιτικές απορρήτου σε σχέση με τις πληροφορίες που καλούμαστε να τους παρέχουμε για τις συναλλαγές σας που σχετίζονται με τις αγορές. Για αυτούς τους παρόχους, συνιστούμε να διαβάσετε τις πολιτικές απορρήτου τους, ώστε να κατανοήσετε τον τρόπο με τον οποίο θα χειρίζονται τα προσωπικά σας στοιχεία από αυτούς τους παρόχους. Ορισμένοι πάροχοι ενδέχεται να βρίσκονται ή να διαθέτουν εγκαταστάσεις σε διαφορετική δικαιοδοσία από εσάς ή εμάς. Εάν επιλέξετε να προχωρήσετε σε μια συναλλαγή που περιλαμβάνει τις υπηρεσίες τρίτου παρόχου υπηρεσιών, οι πληροφορίες σας ενδέχεται να υπόκεινται στους νόμους της δικαιοδοσίας(ών) στις οποίες βρίσκεται αυτός ο πάροχος υπηρεσιών ή οι εγκαταστάσεις του. Μόλις αποχωρήσετε από τον Ιστότοπό μας ή ανακατευθυνθείτε σε ιστότοπο ή εφαρμογή τρίτου μέρους, δεν διέπεστε πλέον από την παρούσα Πολιτική Απορρήτου ή από τους Όρους & Προϋποθέσεις του Ιστότοπού μας.
  8. Σύνδεσμοι: Όταν κάνετε κλικ σε συνδέσμους στον Ιστότοπό μας, ενδέχεται να σας οδηγήσουν μακριά από τον Ιστότοπο. Δεν είμαστε υπεύθυνοι για τις πρακτικές απορρήτου άλλων τοποθεσιών και σας ενθαρρύνουμε να διαβάσετε τις δηλώσεις απορρήτου τους.
  9. Ασφάλεια: Για να προστατεύσουμε τις προσωπικές σας πληροφορίες, λαμβάνουμε εύλογες προφυλάξεις και ακολουθούμε τις βέλτιστες πρακτικές του κλάδου για να διασφαλίσουμε ότι δεν θα χαθούν, δεν χρησιμοποιηθούν καταχρηστικά, δεν θα είναι προβάσιμες, αποκαλυφθούν, τροποποιηθούν ή καταστραφούν ακατάλληλα. Εάν μας παρέχετε τα στοιχεία της πιστωτικής σας κάρτας, οι πληροφορίες κρυπτογραφούνται χρησιμοποιώντας τεχνολογία ασφαλούς επιπέδου υποδοχής (SSL) και αποθηκεύονται με κρυπτογράφηση AES-256. Αν και καμία μέθοδος μετάδοσης μέσω Διαδικτύου ή ηλεκτρονικής αποθήκευσης δεν είναι 100% ασφαλής, ακολουθούμε όλες τις απαιτήσεις PCI-DSS και εφαρμόζουμε πρόσθετα γενικά αποδεκτά βιομηχανικά πρότυπα.
  10. Μπισκότα: Συλλέγουμε cookies ή παρόμοιες τεχνολογίες παρακολούθησης—πληροφορίες που ο διακομιστής του ιστότοπού μας μεταφέρει στον υπολογιστή σας. Αυτές οι πληροφορίες μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την παρακολούθηση της συνεδρίας σας στον Ιστότοπό μας. Τα cookies μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν για την προσαρμογή του περιεχομένου του ιστότοπού μας για εσάς ως άτομο. Εάν χρησιμοποιείτε ένα από τα κοινά προγράμματα περιήγησης ιστού στο Διαδίκτυο, μπορείτε να ρυθμίσετε το πρόγραμμα περιήγησής σας ώστε είτε να σας ενημερώνει όταν λαμβάνετε ένα cookie είτε να αρνείται την πρόσβαση cookie στον υπολογιστή σας.
    • Χρησιμοποιούμε cookies για να αναγνωρίσουμε τη συσκευή σας και να σας παρέχουμε μια εξατομικευμένη εμπειρία.
    • Χρησιμοποιούμε cookies για να αποδίδουμε επισκέψεις στον Ιστότοπό μας σε πηγές τρίτων και για να προβάλλουμε στοχευμένες διαφημίσεις από το Google, το Facebook, το Instagram και άλλους τρίτους παρόχους.
    • Οι τρίτοι διαφημιστές μας χρησιμοποιούν cookies για να παρακολουθούν τις προηγούμενες επισκέψεις σας στον Ιστότοπό μας και αλλού στο Διαδίκτυο, προκειμένου να σας προβάλλουν στοχευμένες διαφημίσεις. Για περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τη στοχευμένη ή συμπεριφορική διαφήμιση, επισκεφθείτε τη διεύθυνση: https://www.networkadvertising.org/understanding-online-advertising.
    • Εξαίρεση: Μπορείτε να εξαιρεθείτε από στοχευμένες διαφημίσεις που προβάλλονται μέσω συγκεκριμένων τρίτων προμηθευτών, επισκεπτόμενοι τη σελίδα Opt-out της Digital Advertising Alliance
    • Ενδέχεται επίσης να χρησιμοποιήσουμε αυτοματοποιημένες μεθόδους παρακολούθησης στον ιστότοπό μας, στις επικοινωνίες μαζί σας και στα προϊόντα και τις υπηρεσίες μας για τη μέτρηση της απόδοσης και της αφοσίωσης.
    • Λάβετε υπόψη ότι επειδή δεν υπάρχει συνεπής κατανόηση του κλάδου σχετικά με τον τρόπο απόκρισης στα σήματα "Do Not Track", δεν αλλάζουμε τις πρακτικές συλλογής και χρήσης δεδομένων μας όταν εντοπίζουμε ένα τέτοιο σήμα από το πρόγραμμα περιήγησής σας.
  11. Εργαλεία Διαδικτυακών Αναλύσεων: Ενδέχεται να χρησιμοποιήσουμε εργαλεία διαδικτυακών αναλύσεων που είναι ενσωματωμένα στον Ιστότοπο για τη μέτρηση και τη συλλογή πληροφοριών ανώνυμης περιόδου σύνδεσης.
  12. Ηλικία Συναίνεσης: Δεν μπορείτε να χρησιμοποιήσετε αυτόν τον ιστότοπο εάν είστε ανήλικος (ορίζεται ως άτομα που είναι κάτω των 18 ετών).
  13. Αλλαγές σε αυτήν την Πολιτική Απορρήτου: Διατηρούμε το δικαίωμα να τροποποιήσουμε αυτήν την Πολιτική Απορρήτου ανά πάσα στιγμή. Παρακαλούμε να το ελέγχετε συχνά. Οι αλλαγές και οι διευκρινίσεις θα ισχύουν αμέσως με την ανάρτησή τους στον Ιστότοπο. Εάν κάνουμε ουσιαστικές αλλαγές σε αυτήν την πολιτική, θα σας ειδοποιήσουμε εδώ ότι έχει ενημερωθεί, ώστε να γνωρίζετε τη φύση των πληροφοριών που συλλέγουμε, πώς τις χρησιμοποιούμε και τις συνθήκες, εάν υπάρχουν, υπό τις οποίες θα τις χρησιμοποιήσουμε ή/και θα τις κοινοποιήσουμε. Εάν ο ιστότοπός μας αποκτηθεί ή συγχωνευθεί με άλλη εταιρεία, τα στοιχεία σας ενδέχεται να μεταφερθούν στους νέους ιδιοκτήτες, ώστε να συνεχίσουμε να σας παρέχουμε πληροφορίες.
  14. Ερωτήσεις και Στοιχεία Επικοινωνίας: Εάν θέλετε να αποκτήσετε πρόσβαση, να διορθώσετε, να τροποποιήσετε ή να διαγράψετε οποιαδήποτε προσωπική πληροφορία έχουμε για εσάς, να κάνετε μια καταγγελία, ή απλά θέλετε περισσότερες πληροφορίες, επικοινωνήστε με τον Υπεύθυνο Συμμόρφωσης Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων στο AnthonyRadich45@gmail.com ή μέσω ταχυδρομείου στη διεύθυνση 1788 Glencoe Street, Denver, Colorado 80220, USA.
Αποθήκευση ρυθμίσεων
Ρυθμίσεις cookies